بیس پلیت چیست؟ | راهنمای جامع صفحه ستون، ابعاد، انواع اتصال (گیردار و مفصلی) و نقش آن در سازه‌های فولادی

مقدمه (بیس پلیت: ستون فقرات اتصال سازه)

در قلب هر سازه فولادی مستحکم، نقطه‌ای حیاتی برای انتقال بارهای سنگین وجود دارد: اتصال ستون به فونداسیون. این انتقال نیرو نه تنها بر پایداری ساختمان، بلکه بر عملکرد طولانی‌مدت آن تأثیر مستقیم دارد. در این میان، یک جزء کلیدی نقش واسط را ایفا می‌کند: بیس پلیت (Base Plate) یا همان صفحه ستون.

IMC Market، به عنوان مرجع تخصصی آهن‌آلات و ابزارآلات صنعتی، در این مقاله جامع به طور تخصصی به تعریف، وظایف، ابعاد و انواع نصب صفحه ستون می‌پردازد تا مهندسان، پیمانکاران، و فعالان صنعت ساخت‌وساز بتوانند با دیدی عمیق‌تر، بهترین انتخاب را برای پروژه‌های خود داشته باشند.

بیس پلیت چیست و چرا در فونداسیون ضروری است؟

بیس پلیت در واقع یک صفحه فولادی مسطح و مستطیلی شکل است که بین انتهای پایینی ستون فلزی و سطح بالایی فونداسیون بتنی قرار می‌گیرد.

وظیفه اصلی این المان حیاتی، حل یک مشکل اساسی در مهندسی سازه است: تفاوت مقاومت بتن و فولاد. فولاد دارای مقاومت فشاری بسیار بالاتر از بتن است. اگر ستون مستقیماً روی بتن قرار گیرد، فشار و تنش متمرکز شده در پای ستون باعث خرد شدن و فرورفتن ستون در بتن خواهد شد.

صفحه ستون (بیس پلیت) به دو منظور کلی نصب می‌شود:

1. واسطه و افزایش سطح تماس: به عنوان یک عضو واسط عمل می‌کند و سطح مقطع کوچک ستون را به یک سطح بزرگ‌تر (سطح بیس پلیت) گسترش می‌دهد تا تماس با فونداسیون افزایش یابد.

2. توزیع و تعدیل نیرو: وظیفه توزیع یکنواخت نیروهای وارده (شامل نیروهای فشاری، برشی، کششی و لنگر خمشی ناشی از تحلیل سازه) را بر عهده دارد و فشار متمرکز ستون را به تنش‌های مجاز قابل تحمل برای بتن تبدیل کرده و به فونداسیون منتقل می‌کند.

اهمیت طراحی و ابعاد استاندارد بیس پلیت

ابعاد و ضخامت ورق بیس پلیت مستقیماً به بارهای ثقلی و جانبی (مانند زلزله و باد) که ستون منتقل می‌کند، بستگی دارد. محاسبه دقیق این پارامترها بر عهده مهندس سازه است، اما درک اصول آن برای یک خرید آگاهانه ضروری است.

مواد اولیه و ضخامت:

• جنس: معمولاً از فولاد ساختمانی با استاندارد ST37 (فولاد نرمه) یا در موارد خاص ST52 (فولاد پر مقاومت) ساخته می‌شود که هر دو در مجموعه محصولات IMC Market موجود هستند.

• ضخامت: ضخامت بیس پلیت‌ها معمولاً بین ۸ تا ۲۰ میلی‌متر متغیر است. برای کاهش ضخامت در اتصالات سنگین، ممکن است از صفحات سخت‌کننده (Stiffeners) در کنار ستون استفاده شود.

• ابعاد سطح: ابعاد سطح صفحه ستون (مانند ۳۰x۳۰ سانتی‌متر یا بیشتر) باید حتماً عریض‌تر از سطح مقطع ستون باشد تا پخش بار به درستی انجام شود. هر چه بار وارده بیشتر باشد، سطح مقطع بیس پلیت نیز باید بزرگ‌تر باشد.

انواع نصب بیس پلیت: اتصال گیردار یا مفصلی؟

نحوه اتصال صفحه ستون به فونداسیون، بسته به نوع سازه و نیروهایی که باید تحمل کند، به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود. انتخاب نوع اتصال، بر ضخامت بیس پلیت و چیدمان انکربولت‌ها (میل مهار) تأثیر می‌گذارد.

۱. اتصال گیردار (Rigid Connection)

• تعریف: این نوع اتصال به صورت صلب طراحی می‌شود. در این حالت، صفحه ستون و ستون در هیچ‌یک از محورهای فضایی (X, Y, Z) قادر به چرخش یا جابه‌جایی نخواهند بود.

• قابلیت انتقال نیرو: توانایی تحمل و انتقال هر سه نیروی فشاری، برشی و لنگر خمشی را دارد.

• ویژگی‌ها: برای جلوگیری از چرخش در برابر لنگر، ضخامت بیس پلیت معمولاً بالاتر انتخاب می‌شود و ارتفاع انکربولت‌ها باید به دقت محاسبه شود. برای اطمینان از اتصال کامل، سطح پایینی ستون که به بیس پلیت متصل می‌شود، باید برش گونیا خورده و سنگ‌زده شود.

۲. اتصال مفصلی (Hinged/Pinned Connection)

• تعریف: این اتصال ساده‌تر است و فقط اجازه انتقال نیروهای خطی را می‌دهد. به این معنی که اتصال، در برابر لنگر خمشی مقاومتی ندارد (یا مقاومت بسیار کمی دارد).

• قابلیت انتقال نیرو: عمدتاً قادر به تحمل نیروهای فشاری و برشی است.

• کاربرد: اغلب در ساختمان‌های چند طبقه با سیستم مهاربندی یا دیوارهای برشی استفاده می‌شود که لنگر را از طریق سایر المان‌ها کنترل می‌کنند. در این حالت، انتهای ستون به بیس پلیت جوش داده می‌شود و فونداسیون نیز نیروی کششی را کاهش می‌دهد. این روش منجر به کاهش ضخامت صفحه ستون مورد نیاز می‌شود.

تجهیزات مکمل بیس پلیت

برای اجرای یک اتصال بیس پلیت استاندارد، به دو جزء مکمل نیاز داریم:

1. انکربولت (Anchor Bolt): میلگردهای با رزوه و مهره‌ای هستند که درون فونداسیون بتنی کاشته می‌شوند و بیس پلیت را به آن متصل می‌کنند. انکربولت‌ها نیروهای کششی و برشی را منتقل می‌کنند.

2. ملات گروت (Grout Mortar): فضای خالی بین سطح بیس پلیت و فونداسیون با ملات گروت پر می‌شود. این ملات ضمن تراز کردن دقیق صفحه، تماس کامل و یکنواخت بین صفحه و بتن را تضمین کرده و از تمرکز تنش در یک نقطه جلوگیری می‌کند.

نتیجه‌گیری و خرید تخصصی آهن‌آلات

انتخاب و تأمین ورق فولادی با کیفیت بالا، اولین قدم در تضمین استحکام یک سازه است. چه در حال خرید ورق ST37 برای ساخت بیس پلیت باشید، چه به دنبال ابزارآلات حرفه‌ای برای نصب و جوشکاری آن، نیاز به یک مرجع معتبر دارید.

IMC Market با تکیه بر تخصص و تجربه خود در حوزه آهن‌آلات ساختمانی و ابزارآلات صنعتی، بهترین کیفیت پلیت‌ها و ورق‌های فولادی را با ضمانت اصالت و قیمت رقابتی ارائه می‌دهد. برای مشاهده انواع ضخامت‌های ورق، مقایسه قیمت‌ها و دریافت مشاوره تخصصی، به بخش آهن‌آلات ساختمانی سایت ما مراجعه کنید. ما نه تنها تأمین‌کننده، بلکه همراه شما در تحقق پروژه‌های صنعتی هستیم.